, ภารกิจ “รุกขกร” ฟื้นฟูต้นยางนาอายุร้อยปี ถนนเชียงใหม่-ลำพูน

ภารกิจ “รุกขกร” ฟื้นฟูต้นยางนาอายุร้อยปี ถนนเชียงใหม่-ลำพูน

ความเสียหายกรณีต้นยางนา 10 ต้น โค่นล้มทับบ้านเรือนประชาชนนับ 10 หลัง ถนนเชียงใหม่-ลำพูน หลังจากฝนตกหนักลมแรงเมื่อวันที่ 1 ต.ค.ที่ผ่านมา หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเร่งหาแนวทางดูแลอนุรักษ์ต้นยางอายุนับร้อยปี ควบคู่ความปลอดภัยของคนริมสองข้างทาง ไทยพีบีเอส ติดตามภารกิจ “รุกขกร” กรมป่าไม้ ลงพื้นที่สำรวจความเสี่ยงต้นไม้

, ภารกิจ “รุกขกร” ฟื้นฟูต้นยางนาอายุร้อยปี ถนนเชียงใหม่-ลำพูน

 

“รุกขกร” ยกมือไหว้ด้วยความเคารพ ก่อนปีนเชือกขึ้นสำรวจเรือนยอด และตัดแต่งกิ่งต้นยางนาความสูง 50 เมตร อายุนับ 100 ปี

“ต้นไม้มีบุญคุณกับทุกชีวิต” ดร.คงศักดิ์ มีแก้ว ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านวิจัยการจัดการป่าไม้ กรมป่าไม้ สะท้อนความรู้สึกของรุกขกรที่ทำงานผูกพันกับต้นไม้มาอย่างยาวนาน ว่า ต้นไม้บางต้นอายุมากกว่าพ่อ แม่ ปู่ ย่า ตา ยาย แม้เดินไม่ได้ พูดไม่ได้ แต่เชื่อว่ามีความรู้สึก การไหว้แสดงออกถึงความเคารพ รู้สึกดี และระลึกถึง รวมทั้งขออนุญาตก่อนดำเนินการต่าง ๆ เพื่อไม่ให้ผู้อื่นเดือดร้อน หรือรังเกียจต้นไม้

, ภารกิจ “รุกขกร” ฟื้นฟูต้นยางนาอายุร้อยปี ถนนเชียงใหม่-ลำพูน

 

“รู้สึกว่าต้นไม้มีบุญคุณกับสิ่งมีชีวิตทุกชีวิต แม้กระทั่งคนที่คิดจะทำร้ายทำลายเขา เขาก็ยังให้ร่มเงา ให้อากาศที่บริสุทธิ์ ให้น้ำ ดูดก๊าซพิษ ผมรู้สึกหดหู่ใจที่มีคนก่นด่า รังเกียจต้นไม้ นึกถึงเราถ้าดูแลช่วยเหลือใครตลอดเวลาแล้วถูกต่อว่าก็รู้สึกหดหู่ใจแทน”

ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านวิจัยการจัดการป่าไม้ กรมป่าไม้ กล่าวถึงแนวทางการดูแลอนุรักษ์ต้นยางนา และป้องกันความเสียหายรุนแรง ซึ่งอาจต้องตัดแต่งกิ่ง เน้นกิ่งที่แห้งและหนา กรณีโน้มเอียงมีน้ำหนักไปด้านใดด้านหนึ่ง ต้องพิจารณาร่นลงมาเพื่อลดน้ำหนักต้นที่โน้มเอียง และขยายกิ่งที่ไม่มีให้มากที่สุดเพื่อรักษาสมดุล

ส่วนการแก้ปัญหาระบบรากต้องวางแผนระยะยาว หลักการคือให้อาหารทางราก ต้องทำให้เกิดรากเพิ่มขึ้นและห่างจากลำต้น แทนที่จะให้รากกระจุกอยู่ที่โคนต้น เพื่อให้เกิดรากไกลที่สุด และเกิดรากฝอยยึดโยงต้นไม้ไว้

, ภารกิจ “รุกขกร” ฟื้นฟูต้นยางนาอายุร้อยปี ถนนเชียงใหม่-ลำพูน

 

“ราก ลำต้น เรือนยอด” ต้องสมดุล

ดร.คงศักดิ์ อธิบายระบบของต้นไม้ที่ต้องสัมพันธ์กันอย่างสมดุล คือ รากของต้นไม้ทำหน้าที่หาอาหาร ซึ่งรากฝอยจะหาอาหารและยึดความแข็งแรง ต้นไม้จะมีรากแขนง รากใหญ่ เมื่อต้นโตขึ้นรากแก้วจะหดหายออกไปเป็นธรรมชาติ รากที่จะทำให้ต้นไม้อยู่ได้ คือ รากแขนง ปกติจะแผ่กว้างกว่าเรือนยอด โดยจะแผ่ให้กว้างมากที่สุดเพื่อรักษาระดับเรือนยอด

ลำต้นต้องไม่กลวง ไม่มีแผล ไม่มีรอยตัด ลำต้นลำเลียงอาหารแร่ธาตุไปให้ใบเพื่อสังเคราะห์และปรุงอาหาร ลำเลียงจากรากไปเรือนยอด หากรากถูกบล็อกไม่ให้ทำงาน ไม่ให้หาอาหาร หรือหาได้ไม่เพียงพอส่งไปข้างบน และอาจถูกบล็อกด้วยวัสดุ เช่น คอนกรีต ยางมะตอย ไม่ให้น้ำและอากาศซึมผ่านราก ทำให้รากแห้ง รากตาย สุดท้ายรากจะเน่าและมีผลต่อเรือนยอด

, ภารกิจ “รุกขกร” ฟื้นฟูต้นยางนาอายุร้อยปี ถนนเชียงใหม่-ลำพูน

 

“ถ้าไปให้อาหารที่โคนต้นจะออกรากฝอยเพื่อเอาอาหารไปสร้างใบ ปลายกิ่งจะเล็กและอาจแห้ง แต่โคนกิ่งจะงาม พอขึ้นเรือนยอดเยอะ ๆ ก็จะแน่นและทึบเวลาลมพัดผ่านไม่โปร่ง จะเป็นแรงต้านทำให้ต้นไม้ล้มง่าย”

เมื่อเรือนยอดรับแรงลม แต่รากไม่แข็งแรง มีโอกาสที่ต้นไม้จะล้มได้สูง ใบไม้อยู่ใต้ร่มไม่ได้สังเคราะห์แสง แต่ต้นไม้กินอาหารอย่างเดียว เปรียบเหมือนบริษัทมีพนักงานมาก แต่ทำงานไม่เกิดประโยชน์ต่อองค์กรทั้งที่รับเงินเดือนสูง สุดท้ายบริษัทก็อยู่ไม่ได้ เหมือนต้นไม้ที่ต้องล้ม

ตั้งเป้าสำรวจความเสี่ยง 949 ต้น

ปัจจุบันถนนเชียงใหม่-ลำพูน มีต้นยางนา 949 ต้น เฉลี่ยความสูง 40-50 เมตร การอนุรักษ์เฉพาะการตัดทรงพุ่มเป็นเรื่องยากกว่าจะครบ ซึ่งบทบาทขององค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.) ที่รับผิดชอบโดยตรง ที่มีภารกิจทั้งจังหวัด การดูแลต้นยางนา อาคาร ถนน สิ่งแวดล้อมต่าง ๆ ปัจจุบันมีคณะกรรมการยางนาขี้เหล็กระดับจังหวัดดูแล

เมื่อวันที่ 7 ต.ค.ที่ผ่านมา ทีมรุกขกรของกรมป่าไม้ ลงพื้นที่หารือกับนายประจญ ปรัชญ์สกุล ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่ คณะจากมหาวิทยาลัยแม่โจ้ และกลุ่มเขียวสวยหอม ซึ่งเป็นทีมหลักดูแลต้นไม้อยู่แล้ว โดยเฉพาะ 30 ต้นที่ได้รับความเสียหายอย่างหนัก จะต้องตัดกิ่งที่ก่อให้เกิดปัญหาในการปะทะลม เป็นกิ่งภายในเรือนยอดที่หนาแน่นทึบและเป็นตัวกั้นลม กิ่งที่แห้งผุหัก และกิ่งที่โน้มออกไปด้านนอกมาก ๆ จนน้ำหนักตกไปที่ด้านใดด้านหนึ่ง

ทั้งนี้ ตั้งเป้าสำรวจระดับความเสี่ยงของต้นยางนาทั้งหมดและวางแผนการดูแลเป็นฐานข้อมูลของแต่ละต้น เพื่อให้หน่วยงานใน จ.เชียงใหม่ ประชุมหารือและกำหนดแนวทางในการจัดการ คาดว่าจะสำรวจแล้วเสร็จภายใน 1-2 สัปดาห์

, ภารกิจ “รุกขกร” ฟื้นฟูต้นยางนาอายุร้อยปี ถนนเชียงใหม่-ลำพูน

 

“นำข้อมูลวิเคราะห์ว่าต้นไม้เดิมมีอยู่จำนวนเท่าใด แต่ละต้นมีความเสี่ยงน้อย ปานกลาง และเสี่ยงมากกี่เปอร์เซ็นต์ เพื่อจัดการวางแผนดูแลฟื้นฟูต่อไป”

นอกจากนี้ ทีมของกรมป่าไม้เตรียมจัดอบรมทีมรุกขกรในพื้นที่ จ.เชียงใหม่ ทั้งเจ้าหน้าที่กรมป่าไม้และประชาชนที่สนใจ ยกตัวอย่างถนนหนึ่งเส้นมีองค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.) 5 แห่ง แต่ละ อบต. จะจัดทีมดูแลต้นไม้ในจำนวนที่เหมาะสมกับพื้นที่ ถือเป็นความยั่งยืนในการดูแลบ้านของตัวเอง

“ให้คนพื้นถิ่นดูแล ไม่ใช่อาศัยแต่จ้างบริษัทบุคคลภายนอก รับงานเสร็จรับเงินเขาก็ไป ความยั่งยืนไม่เกิด เมื่อเทียบกับคนในพื้นที่เป็นรุกขกรดูแลจริง ๆ”

, ภารกิจ “รุกขกร” ฟื้นฟูต้นยางนาอายุร้อยปี ถนนเชียงใหม่-ลำพูน

 

สำหรับข้อเสนอในการแก้ปัญหาระยะสั้น คือ ตัดทอน ตัดแต่งกิ่งต้นยางนาที่สำรวจ 30 ต้น การทำเชือกยึดโยงป้องกันการล้มของต้นยาง การเตือนภัยทั้งความเร็วและความแรงของลม

ส่วนในระยะยาวต้องแก้ไขโครงสร้างสาธารณูปโภคทั้งระบบ เช่น ก่อสร้างถนนใหม่เป็นแบบยกระดับ ด้านล่างเป็นดิน ลดการกดทับของรถยนต์ที่วิ่งไปมา และนำสายไฟลงดิน

แต่โจทย์ใหญ่ คือ การสร้างความมั่นใจด้านความปลอดภัยกับชาวบ้านริมสองข้างทาง ที่สำคัญคือคง “ต้นยางนา” ความภาคภูมิใจบรรพบุรุษชาวเชียงใหม่ที่ปลูกต้นไม้ใหญ่ สร้างเอกลักษณ์ถนนร่มรื่นสวยงาม

 

 

อ่านข่าวที่เกี่ยวข้อง

ต้นยางนาริมถนนสาย “เชียงใหม่-ลำพูน” ล้มทับบ้านเรือนเสียหาย

ตรวจรากต้นยางนาล้มทับบ้าน พบรากไม่สมบูรณ์-แห้ง-ไม่ยึดหน้าดิน

ย้อนกำเนิด “ต้นยางนา” ถนนเชียงใหม่-ลำพูน 139 ปี

ชาวบ้านผวา! หวั่นล้มซ้ำวอนรัฐเร่งตัดกิ่ง “ยางนา”

เร่งสำรวจ “ต้นยางนา” ติดอุปกรณ์เตือนก่อนโค่นล้ม

 

ดูข้อมูลเพิ่มเติม : https://news.thaipbs.or.th/content/308525
ที่มาของข่าว : ThaiPBS

ข้อมูลน่าสนใจ

, ค้นพบ “หม้อข้าวหม้อแกงลิง” ชนิดใหม่ของโลก

ค้นพบ “หม้อข้าวหม้อแกงลิง” ชนิดใหม่ของโลก

วั& …